Ucz się, by wiedzieć

pamiętaj, by czuć i zrozumieć.

Zarys dziejów szkół

Szkoły im. Zamojskich w Szczebrzeszynie 1811-1926. Zarys dziejów.

W dziesiątym roku pracy Seminarjum nauczycielskiego im. Zamojskich powstała myśl opracowania książki, któraby dała obraz rozwoju i życia tego Seminarjum, jak również obraz tych usiłowań, które były, które były podejmowane w murach obecnego Seminarjum w wieku ubiegłym przez znane w Polsce i cenione szkoły Szczebrzeszyńskie im. Zamojskich.

Nie miała to być monografia, bo na opracowanie jej nie posiadaliśmy ani pieniędzy, ani czasu w dostatecznej ilości. Chodziło o opracowanie książki skromniejszych rozmiarów, takiej jednak, któraby obejmowała całość życia szkół im. Zamojskich, zarówno tych dawniejszych z XIX. wieku, jak i obecnej szkoły - Seminarjum nauczycielskiego.

Rzecz całą zainicjował jeden z nauczycieli, który też zapewniwszy sobie poparcie ze strony Dyrekcji Seminarjum, zorganizował realizację nakreślonego przez siebie projektu, zapraszając do współpracy p. Dr. Zygmunta Klukowskiego, p. Helenę Pawłowską, p. Rudolfa Lesieckiego oraz kilku starszych uczniów.

Dyrekcja, uznając w całej pełni pożyteczność podjętej pracy, uważała za swój obowiązek zająć się stroną finansową wydawnictwa. - Nie była to rzecz łatwa, wobec warunków naszego życia gospodarczego i płynących stąd daleko idących oszczędności. Dotychczas uzyskaliśmy subwencję gminy miasta Szczebrzeszyna w kwocie zaledwie zł 300. - mimo to przystępujemy do druku.

Za obowiązek poczytujemy sobie złożyć w tem miejscu w imieniu Szkoły wyrazy wdzięczności tym wszystkim, którzy bezpośrednio, czy pośrednio przyczynili się do opracowania i wydania tego "Zarysu dziejów."

Książce zaś samej życzymy, by dotarła jak najdalej, życzymy, by trafiła do rąk naszych byłych uczniów i wzbudziła wśród nich wspomnienia lat dawniejszych, wspomnienie szkoły i z nią związanych przeżyć. Życzymy książce tej, aby dostała się do rąk naszych uczniów obecnych i w ich ręku była źródłem zrozumienia ogromu pracy szkolnej, by wzbudziła w nich poczucie odpowiedzialności za wyniki tej pracy, której są przedmiotem, będąc równocześnie naszymi w niej współpracownikami. Życzymy wreszcie, by ten "Zarys dziejów" zainteresował sobą przedstawicieli myślącego społeczeństwa, życzymy, by wobec każdego był wyrazicielem wszystkiego, co się składa na całość pracy naszej na terenie zakładu, by dał ludziom, nawet z dala od szkoły stojącym, zrozumienie pracy szkolnej, zrozumienie trudnych warunków tej pracy, by spowodował zainteresowanie ogółu życiem szkoły i chęć współdziałania z tą szkołą.

  W Szczebrzeszynie, dnia 7 stycznia, 1927. r.

DYREKCJA

Państw. Seminarjum naucz. męsk.
im. Zamojskich
w Szczebrzeszynie.

 

CZĘŚĆ I. Szczebrzeszyn i jego dzieje w zarysie.

Niemal powszechnie przyjętem jest twierdzenie, że na rozwój każdej instytucji, na jej poziom i pracę nieraz nieświadomy wpływ wywiera bezpośrednie otoczenie, w jakiem się ta instytucja znajduje. Przeszłość i w ścisłym zazwyczaj związku z przeszłością pozostająca teraźniejszość, znajduje swój wyraz w różnorodnych przejawach życia zbiorowego, a to ostatnie tworzy pewnego rodzaju tło, na którem zmuszeni są działać powołani do tego ludzie.

I przeszłość ta i teraźniejszość w tym wypadku miasta Szczebrzeszyna i z innych względów są godne poznania. - Przytoczone zupełnie nam wystarczą.

Nie było intencją naszą przedstawiać tu obrazu miasta i jego dziejów na podstawie jakichś głębszych poszukiwań archiwalnych. Nie było zamiarem naszym roztaczać przed czytelnikiem mniej lub więcej wyczerpującego obrazu przeszłości.

- Nie. -

Chcieliśmy jedynie ku pożytkowi nas samych, mieszkańców miasta i młodzieży naszej szkolnej dać szkic tylko tej drogi, jaką miasto w ciągu wieków przebyło, chcieliśmy odsłonić nieco jego mieszkańcom rąbek zasłony, która zazdrośnie strzeże tajemnic wieków minionych, chcieliśmy wreszcie, pokrótce bodaj, dać obraz stosunków różnorodnych, jakie w mieście panują.

Czy się to udało, niech osądzi czytelnik.

 

C.d.n. (strona 12 oryginału)

Ad futuram rei memoriam.